Nguyễn Thị Hồng Chiên
1Bộ môn Ký sinh trùng, Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Tính cấp thiết
Ehrlichia canis, thuộc chi Ehrlichia, họ Anaplasmataceae, là vi khuẩn nội bào bắt buộc Gram âm, gây bệnh Ehrlichiosis ở chó và là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm xảy ra trên toàn thế giới, đặc biệt ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (Huang & cs., 2025). Ehrlichia canis được truyền qua ve chó nâu có tên gọi là Rhipicephalus sanguineus và hướng đích ký sinh trong các tế bào đơn nhân và đại thực bào (Aziz & cs., 2022). Chó bị nhiễm thường sốt cao, nhợt nhạt thiếu máu, xuất huyết điểm ở niêm mạc mắt, mũi, đường sinh dục và các chỉ số huyết học đều giảm (Parashar & cs., 2016). Xác định hình thái học các loài thuộc họ Anaplasmataceae, bao gồm cả chi Ehrlichia và Anaplasma đều dựa vào phương pháp nhuộm Giemsa các mẫu máu và tìm kiếm sự có mặt của chúng trong hồng cầu, bạch cầu đơn nhân và đại thực bào (Parashar & cs., 2016). Việc xác định phân tử các loài Ehrlichia, Anaplasma và các tác nhân gây bệnh rickettsia khác, như Neorickettsia spp. ở ve, động vật và người, thường dựa trên chuỗi 16S đơn lẻ (16S rDNA), hoặc kết hợp với gen protein sốc nhiệt 60 kDa (groEL hoặc HSP60), tiểu đơn vị beta của RNA polymerase (rpoB), citrate synthase (gltA) và trình tự gen protein bề mặt (mps4), trong đó chỉ thị gen 16S thông dụng nhất (Hosseini-Vasoukolaei & cs., 2016; Chien & cs., 2019; Do & cs., 2024). Ehrlichia canis được phát hiện và ghi nhận ở Việt Nam những năm 2003 và nhiều chủng đã được xác định bằng sinh học phân tử kể cả sử dụng chỉ thị gen 16S trong những năm gần đây và phát hiện trong nhiều vùng cả nước (Parola & cs., 2003; Chien & cs., 2019; Nguyen & cs., 2019; Do & cs., 2024)
Trong bài báo này, chúng tôi trình bày định danh và phân tích đặc điểm ký sinh trùng máu Ehrlichia canis được phát hiện ở chó trên địa bàn Hà Nội và Hà Tĩnh bằng phương pháp so sánh khoảng cách di truyền và phân tích phả hệ.
Link: AVS 2025
English