Nghiên cứu mô tả đặc điểm bệnh tích và phân bố kháng nguyên virus của các trường hợp dịch tả lợn Châu Phi (ASF) trong đợt bùng phát năm 2019 tại miền Bắc Việt Nam. ASF là bệnh do virus ASFV (họ Asfarviridae) gây ra, có độc lực rất cao và là mối đe dọa lớn đối với ngành chăn nuôi lợn. Ca bệnh đầu tiên tại Việt Nam ghi nhận tháng 2/2019, sau đó lan rộng ra toàn bộ 63 tỉnh thành chỉ sau một năm. Nghiên cứu thu thập mẫu từ tám trại lợn dương tính trong giai đoạn tháng 5–7/2019. Những con xuất hiện sốt cao, bỏ ăn, tiêu chảy, nôn, rối loạn hô hấp, xuất huyết da và dấu hiệu thần kinh được chọn lấy mẫu trước khi tiêu hủy. Máu được dùng để xét nghiệm qPCR, đồng thời mẫu mô cố định formalin được phân tích mô bệnh học và nhuộm hóa mô miễn dịch (IHC) để xác định vị trí kháng nguyên ASFV. Kết quả giải trình tự đoạn gen p72 xác nhận toàn bộ mẫu đều thuộc genotype II, giống với các chủng đang lưu hành tại châu Âu và châu Á.
Về bệnh tích đại thể, hầu hết lợn đều có lách sưng to sung huyết, hạch lympho xuất huyết mạnh, thận có chấm xuất huyết vỏ, gan sưng, phù túi mật, phù phổi, xuất huyết màng tim và phủ tạng. Tổn thương vi thể cho thấy mức độ xuất huyết và hoại tử khác nhau giữa các cơ quan. Ở lách và hạch lympho, xuất huyết lan tỏa kèm nhiều thể apoptosis rõ rệt trong vùng lympho T. Phổi biểu hiện viêm phổi kẽ, gia tăng số lượng đại thực bào nội mạch. Não bộ có viêm màng não và thâm nhiễm quanh mạch (perivascular cuffing) nhưng số tế bào mang kháng nguyên ASFV không nhiều. Thận có xuất huyết mạnh vùng bể thận, một số trường hợp có nhuộm kháng nguyên ở biểu mô ống thận. Ở tim, đường tiêu hóa và gan cũng ghi nhận tổn thương xuất huyết và hoại tử đa điểm.
Kỹ thuật IHC cho thấy kháng nguyên virus phân bố chủ yếu trong đại thực bào và tế bào đơn nhân tại lách, hạch, amidan, gan, phổi và thận. Một số ca nặng ghi nhận virus trong tế bào gan và biểu mô ống thận, cho thấy mức độ tổn thương lan tỏa trong giai đoạn cấp tính. Số lượng kháng nguyên giữa các cơ quan không luôn tương ứng với mức độ tổn thương, điều này gợi ý rằng cytokine tiền viêm do đại thực bào bị nhiễm tiết ra có thể đóng vai trò quan trọng trong gây tổn thương mô toàn thân.
Nghiên cứu kết luận rằng các trường hợp ASF trong đợt bùng phát 2019 ở miền Bắc Việt Nam thuộc genotype II có độc lực cao, gây thể cấp–bán cấp tính với tổn thương xuất huyết điển hình. Các dữ liệu bệnh tích và phân bố kháng nguyên giúp hiểu rõ hơn cơ chế sinh bệnh học của ASFV, hỗ trợ cho chẩn đoán và kiểm soát dịch trong thực tế.
Nguồn tài liệu: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32979250/
English