Bùi Thị Tố Nga, Võ Văn Hải
Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Tính cấp thiết:
Canine parvovirus type 2 (CPV-2) là virus DNA sợi đơn thuộc họ Parvoviridae, có khả năng lây nhiễm cao, gây viêm ruột và viêm cơ tim nghiêm trọng trên chó. Chó con từ 0-6 tháng tuổi là nhóm dễ mắc bệnh nhất với tỷ lệ tử vong cao. CPV-2 được phân thành các biến thể CPV-2a, CPV-2b và CPV-2c dựa trên đột biến gen VP2. CPV-2c với đột biến D426E, lần đầu phát hiện tại Ý năm 2001 và sau đó lan rộng tại châu Á. Gần đây, biến thể “new-var” CPV-2c mang đột biến I447M đã được xác định tại Việt Nam, chiếm tỷ lệ cao trong quần thể chó mắc bệnh. Số lượng chó nuôi tại Việt Nam ngày càng tăng, nhưng nhận thức về bệnh truyền nhiễm còn hạn chế, làm phức tạp tình hình dịch tễ học. Đồng thời, cũng chưa có nghiên cứu toàn diện về đặc điểm lâm sàng và bệnh lý của biến thể mới này.
Mục đích:
Nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng và bệnh lý của chó nhiễm biến thể CPV-2c mới tại Việt Nam, cung cấp cơ sở cho chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả.
Phương pháp nghiên cứu:
Mẫu phân từ những chó có triệu chứng viêm dạ dày-ruột, dương tính với test nhanh CPV, được thu thập từ các phòng khám thú y tại ba miền Bắc -Trung -Nam của Việt Nam. Thông tin về giống, tuổi, tình trạng vaccine và biểu hiện lâm sàng được ghi nhận. Tiến hành mổ khám chó chết theo TCVN – 8402:2010 và ghi nhận các đặc điểm tổn thương. Mẫu mô được lấy và cố định trong formalin 10% từ 24-48 giờ, sau đó được xử lý, tẩm đúc paraffin, cắt lát 3-5 µm, nhuộm Hematoxylin-Eosin (HE) để quan sát tổn thương vi thể và nhuộm hóa mô miễn dịch (IHC) để xác định virus trong mô.
Kết quả chính:
Hầu hết chó nhiễm CPV-2c (>90%) đều có các triệu chứng điển hình như mệt mỏi, nôn mửa và chán ăn. Sốt cao (>40°C) được ghi nhận ở 88,37% số ca bệnh. Tiêu chảy xuất hiện ở 95,35% số chó, trong đó tiêu chảy kèm máu chiếm tỷ lệ cao hơn so với các nghiên cứu trước đây. Về bệnh tích đại thể, tổn thương chủ yếu bao gồm xung huyết và xuất huyết ở nhiều cơ quan nội tạng, đặc biệt là ruột non và dạ dày. Sưng to, xuất huyết và xung huyết cũng được ghi nhận ở lách và gan bên cạnh đó là tổn thương ở thận, phổi, tim và một số trường hợp có xung huyết màng não (9,09%). Dưới kính hiển vi, các tổn thương vi thể cho thấy sự xung huyết và xuất huyết lan rộng ở hạch lympho, dạ dày, gan, lách, tim và não. 100% chó nhiễm bệnh đều có hiện tượng bong tróc tế bào biểu mô ruột, giãn rộng tế bào hẻm tuyến, hoại tử tế bào biểu mô, tạo điều kiện cho nhiễm khuẩn kế phát. Các tổn thương khác bao gồm teo cầu thận và giãn xoang Bowman ở thận (62,5%), xuất huyết nghiêm trọng ở gan, phá hủy thành phế nang và phù phổi (75%). Kết quả nhuộm hóa mô miễn dịch (IHC) cho thấy virus CPV-2c được phát hiện ở tất cả 9 cơ quan nghiên cứu. Ruột non, hạch lympho và gan có tỷ lệ dương tính 100%, với mật độ tín hiệu miễn dịch cao nhất ở hạch lympho và ruột non. Các cơ quan khác như lách, phổi, dạ dày và tim có tỷ lệ dương tính từ 50-87,5%, trong khi thận (37,50%) và não (12,50%) có mức độ nhiễm thấp hơn. Virus chủ yếu được tìm thấy trong tế bào chất của đại thực bào ở nhiều cơ quan và trong tế bào biểu mô ruột.
Kết luận:
Những phát hiện này cho thấy biến thể CPV-2c tại Việt Nam có khả năng gây tổn thương nghiêm trọng hơn so với các chủng trước đây, đặc biệt đối với hệ tiêu hóa. Virus không chỉ giới hạn ở ruột mà còn xuất hiện ở nhiều cơ quan khác, làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh. Kết quả nghiên cứu này cung cấp bằng chứng quan trọng về cơ chế gây bệnh của CPV-2c, hỗ trợ chẩn đoán sớm và xây dựng chiến lược điều trị hiệu quả hơn.
Từ khóa: Canine parvovirus, bệnh lý lâm sàng, biến thể CPV-2c mới, Việt Nam.
Bản đầy đủ của nghiên cứu được đăng trên Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Thú y, Tập XXXI, Số 4 – 2024, trang 14-23.
Link bài báo: https://vjol.info.vn/index.php/kk-ty/article/view/109127.
English