Bệnh dịch hạch ở động vật nhai lại nhỏ (PPR) là một căn bệnh tàn phá nghiêm trọng, gây ra tổn thất lớn về kinh tế và vật nuôi. Với tỷ lệ mắc và tử vong có thể lên tới 100% ở các quần thể chưa có miễn dịch, căn bệnh virus có khả năng lây lan cao này là mối đe dọa nghiêm trọng đối với cừu, dê và một số loài động vật nhai lại hoang dã.
Ngoài những tác động đến sức khỏe vật nuôi, thiệt hại kinh tế liên quan đến bệnh PPR lên tới 2,1 tỷ USD mỗi năm. Kể từ khi được xác định lần đầu vào năm 1942, PPR đã lan rộng đến hơn 70 quốc gia trên khắp châu Phi, châu Á, Trung Đông và Đông Âu, trở nên ăn sâu ở nhiều khu vực và gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với sinh kế cũng như các nền kinh tế mong manh. Căn bệnh này làm suy yếu sinh kế, an ninh lương thực và dinh dưỡng, đặc biệt ở những khu vực có hơn 330 triệu người — chủ yếu là nông dân sản xuất nhỏ và các cộng đồng tự cung tự cấp — phụ thuộc vào chăn nuôi động vật nhai lại nhỏ.
Cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa để đạt được các mục tiêu loại trừ bệnh
Việc loại trừ thành công bệnh dịch tả trâu bò vào năm 2011 — vốn cho thấy sức mạnh của sự hợp tác và nỗ lực đồng bộ trong việc bảo vệ sức khỏe động vật và sinh kế con người — đã thúc đẩy cộng đồng thú y toàn cầu chọn bệnh dịch hạch ở động vật nhai lại nhỏ (PPR) là căn bệnh ưu tiên tiếp theo cần được loại trừ, cùng với bệnh dại do chó truyền. Năm 2015, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) và Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH) đã khởi động Chiến lược Kiểm soát và Loại trừ Toàn cầu đối với PPR (PPR GCES), với mục tiêu đầy tham vọng là loại trừ căn bệnh này vào năm 2030.
Trong 10 năm kể từ khi Chiến lược PPR GCES được khởi động, đã đạt được nhiều tiến bộ đáng kể. Các sáng kiến bao gồm việc triển khai Dự án Khu vực Sahel Hỗ trợ Chăn thả Du mục (PRAPS), một số dự án của Liên minh Châu Âu (EU) hỗ trợ kiểm soát PPR và các dự án của Cơ quan Giảm thiểu Mối đe dọa Quốc phòng Hoa Kỳ (DTRA), cùng với việc khởi động Chương trình Toàn châu Phi về Loại trừ PPR và Kiểm soát các Bệnh Ưu tiên khác ở Động vật Nhai lại Nhỏ. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều việc cần phải làm.
Sự lây lan tiếp diễn của bệnh PPR sang các khu vực mới và tình trạng ăn sâu tại những vùng đặc hữu — vốn bị trầm trọng hơn do việc tiếp cận dịch vụ thú y còn hạn chế đối với các cộng đồng yếu thế — vẫn là những thách thức to lớn trong quá trình loại trừ căn bệnh này. Việc vượt qua những rào cản này là điều thiết yếu để đạt được mục tiêu loại trừ PPR, bảo vệ sinh kế và củng cố an ninh lương thực cho một số nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất trên thế giới. Một nỗ lực toàn cầu mang tính bền vững và phối hợp chặt chẽ vẫn là điều cấp thiết để bảo đảm thành công của Chiến lược PPR GCES và tăng cường khả năng chống chịu cho các cộng đồng phụ thuộc vào chăn nuôi động vật nhai lại nhỏ.
Cam kết hợp tác toàn cầu
Động vật nhai lại nhỏ thường là tài sản quan trọng nhất — và đôi khi là tài sản duy nhất — mà một số nhóm dân cư dễ bị tổn thương dựa vào để sinh tồn. Việc loại trừ bệnh PPR sẽ mở ra cơ hội kinh tế trong cả thương mại trong nước và quốc tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và ổn định. Cừu và dê đóng vai trò quan trọng trong đời sống của nông dân ở nhiều nơi, đặc biệt là phụ nữ và thanh niên — những nhóm thường ít được đại diện trong các không gian công và các quá trình ra quyết định.
Kể từ khi Chiến lược PPR GCES được khởi động, đã trở nên rõ ràng rằng có thể kiểm soát các đợt bùng phát dịch và dần xây dựng miễn dịch đàn thông qua việc thiết lập các cơ chế tài trợ quốc gia cho các hoạt động phòng ngừa bệnh động vật lớn, ban hành các chính sách và quy định thuận lợi, đầu tư vào sản xuất vắc-xin PPR và chẩn đoán, nâng cao nhận thức, cũng như đào tạo về công nghệ phòng ngừa và kiểm soát.
Để thành công, các nỗ lực loại trừ cần tuân theo một chiến lược được thiết kế và phối hợp chặt chẽ, được hỗ trợ bởi cơ sở hạ tầng vững chắc và đầu tư vào lực lượng thú y. Những nỗ lực này phải được ưu tiên và công nhận như một lợi ích công cộng quốc tế thông qua cam kết chính trị cũng như huy động nguồn lực. FAO và WOAH kêu gọi các quốc gia thành viên duy trì cam kết đầu tư vào các cách tiếp cận tổng thể nhằm củng cố dịch vụ thú y và năng lực quốc gia trong việc kiểm soát và loại trừ PPR, cũng như các bệnh động vật khác. Cùng nhau, chúng ta có thể bảo vệ ngành chăn nuôi và gìn giữ sinh kế của những người phụ thuộc vào ngành này.
https://www.woah.org/en/woah-and-fao-call-on-members-to-strengthen-global-efforts-to-eradicate-ppr/
English