Nguyễn Thị Hoa, Nguyễn Thị Lan, Hoàng Thị Phương, Nguyễn Thị Huyên, Nguyễn Thị Thu Hằng, Trương Quang Lâm
Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Tính cấp thiết: Porcine Cytomegalovirus (PCMV) gây bệnh viêm mũi trên lợn thuộc họ Herpesvirus, cùng họ với virus gây bệnh Giả dại trên lợn (Pseudovirus-PRV). PCMV cũng là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm trên lợn nhưng không gây ra các triệu chứng lâm sàng điển hình, không tạo thành ổ dịch lớn, do vậy ít được quan tâm. Tuy không phổ biến nhưng PCMV là một trong những mầm bệnh nguy hiểm trên lợn con sơ sinh với triệu chứng thần kinh và chết rất nhanh, đặc biệt còn gây sảy thai trên lợn nái mang virus và gây triệu chứng cận lâm sàng ở lợn trưởng thành khi gặp các yếu tố bất lợi (Mueller &cs., 2004). PCMV thường đồng nhiễm với các virus gây bệnh độc lực cao như Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome virus (PRRSV), các virus gây bệnh đường hô hấp khác trên lợn gây hậu quả nghiêm trọng. Kỹ thuật PCR với độ đặc hiệu, chính xác và tin cậy cao được sử dụng để xác định sự có mặt của PCMV sử dụng cặp mồi đặc hiệu được phát triển dựa trên các gen kháng nguyên gây bệnh của virus như gen glycoprotein B (gB) và gen DNA polymerase (DPOL). PCMV được ghi nhận ở nhiều quốc gia thuộc khu vực Châu Âu, Bắc Mỹ và Trung Quốc với tỷ lệ nhiễm cao tới 90% (Edington và cs., 1988; Gu và cs., 2014).
Mục đích nghiên cứu: Tại Việt Nam chưa có công bố nào về PCMV. Trong khi đó, các nghiên cứu về PCMV trên thế giới thường ghi nhận ở các ca nhiễm virus khác trên lợn có miễn dịch kém, từ đó kế phát các bệnh nhiễm trùng vi khuẩn (Widen và cs., 2001). PCMV ức chế chức năng miễn dịch và cơ chế bảo vệ của vật chủ, đặc biệt là hoạt động của tế bào lympho T bằng cách điều chỉnh sự biểu hiện của nhiều cytokine. Nghiên cứu của Yoon và cs (1996) đã chỉ ra việc nhiễm PCMV có ý nghĩa thúc đẩy sự xuất hiện của PRRSV, do đó PCMV được xem là yếu tố cần được quan tâm đối với ngành chăn nuôi lợn do ảnh hưởng đến hiệu quả kinh tế.
Kết quả nghiên cứu: Nghiên cứu đã tiến hành kiểm tra phát hiện PCMV trên 122 mẫu bệnh phẩm lợn được thu thập từ một số tỉnh khu vực phía Bắc Việt Nam bao gồm Bắc Giang, Hà Nam, Hà Nội, Hải Dương, Hòa Bình, Thái Bình… trong 2 năm 2018 và 2019 bằng kỹ thuật PCR (Hình 1). Kết quả ghi nhận tỷ lệ dương tính trung bình 48,36%.
Kết quả phân tích trình tự nucleotide và axit amin gen DPOL của 3 chủng PCMV thu thập tại Thái Bình và Hà Nội cho thấy tương đồng về trình tự nucleotide và axit amin giữa các chủng này lần lượt đạt từ 99,22 -100% và 99,17-100%. Kết quả phân tích cây phát sinh loài cho thấy các chủng PCMV1.HN.2018 và PCMV3.HN.2019 nằm cùng nhánh phát sinh với chủng Hn0601 được phân lập ở Trung Quốc (mã số ngân hàng gen HQ686081), chủng 489 của Đức (AF268042), chủng OF-1 của Nhật Bản (AF268041) và chủng 55b của Tây Ban Nha (AF268040). Trong khi đó, chủng PCMV2.TB.2019 nằm cùng nhánh phát sinh với chủng FJ01 của Trung Quốc (MG696113) (Hình 2). Như vậy, PCMV lưu hành trong đàn lợn nuôi ở các tỉnh phía Bắc Việt Nam có cùng nguồn gốc với các chủng PCMV từ Trung Quốc.
https://vie.vjas.vn/index.php/vjasvn/article/view/640/640
English