Đồng Văn Hiếu, Trịnh Quang Đại, Trần Thị Hương Giang, Vũ Thị Thanh, Nguyễn Bá Hưng Thịnh, AmonpunRattanasrisomporn, Bùi Trần Anh Đào và JatupornRattanasrisomporn
Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Việt Nam
Khoa Thú y, Đại học Kasetsart, Thái Lan
Tính cấp thiết: Ở Việt Nam, DuCV đã được báo cáo vị ở Hà Nội và Bắc Giang (Nguyen và ctv, 2020; Dong và ctv, 2022). Kết quả bước đầu cho thấy, tỷ lệ đồng nhiễm hai loại virus theo trại và theo cá thể lần lượt là 36,36% và 18,75% (Dong và cs., 2022). Thống kê tỷ lệ nhiễm DuCV ở vịt nuôi tại 6 tỉnh, thành phố miền Bắc cho thấy, tỷ lệ vịt dương tính với virus ở mức tương đối cao chiếm 43,08% theo cá thể và 68,42% theo trang trại (Tran và cs., 2022). Trong đó, tỷ lệ dương tính cao nhất tập trung ở vịt từ 3-4 tuần tuổi. Kết quả phân tích trình tự gen cho thấy, các chủng DuCV xác định được năm 2021 thuộc genotype I và II (Tran và cs., 2022). Như vậy, DuCV đã và đang gây ra những hậu quả nhất định đối với ngành chăn nuôi vịt ở nước ta hiện nay, nghiên cứu về biến đổi di truyền của virus là cần thiết cung cấp thông tin quan trọng trong hoạch định chiến lược phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh, hiệu quả và phát triển vaccine phòng bệnh.
Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu này được tiến hành nhằm nghiên cứu biến đổi di truyền phân tử dựa vào các trình tự hệ gen của DuCV ở vịt nuôi tại một số tỉnh miền Bắc năm 2023-2024.
Phương pháp nghiên cứu: Tổng cộng 9 trang trại chăn nuôi vịt tại các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Giang, Hải Dương, Nghệ An, Phú Tho, Hà Nội và Hà Nam đã được lựa chọn để lấy mẫu. Mẫu bệnh phẩm là mẫu gộp phủ tạng từ vịt 2-7 tuần tuổi. Phương pháp khuếch đại gene (polymerase
chain reaction – PCR) đã được sử dụng để chẩn đoán DuCV trong mẫu bệnh phẩm. Mẫu dương tính được giải trình tự gen bằng phương pháp Sanger tại công ty 1st BASE, Malaysia.
Kết quả chính: Trong tổng số 45 mẫu thu thập có 16 mẫu (35,56%) dương tính với DuCV. 9 mẫu dương tính được lựa chọn đại diện cho địa phương, trang trại lấy mẫu để giải trình tự hệ gen. Kết quả phân tích cho thấy, hệ gen của các chủng DuCV trong nghiên cứu này có kích thước dao động từ 1992 đến 1995 bp và có tỷ lệ tương đồng nucleotide dao động từ 96,88% tới 99,84%. Phân tích cây phả ệ cho thấy các chủng DuCV trong nghiên cứu này thuộc Genotype I, gồm Ia, Ib và Ic, có mối quan hệ di truyền gần với các chủng phát hiện ở Trung Quốc năm 2019-2023. Tái tổ hợp di truyền đã được phát hiện ở gen Cap của 3 chủng virus. Một điểm chọn lọc dương tính cũng đã được phát hiện trên protein Rep của các chủng DuCV trong nghiên cứu này.
Kết luận: Nghiên cứu này đã giải trình tự thành công 9 chủng DuCV lưu hành ở một số tỉnh miền Bắc Việt Nam giai đoạn 2023-2024 với tỷ lệ tương đồng cao. Virus thuộc một genotype với nhiều phụ genotype và có mối quan hệ di truyền gần với các chủng của Trung Quốc. Tái tổ hợp di truyền và chọn lọc dương tính được phát hiện ở các chủng DuCV, gợi mở các hướng nghiên cứu mới về đặc tính di truyền của DuCV tại Việt Nam.
Từ khóa: DuCV, PCR, Việt Nam, Vịt.
Link bài báo: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12115742/.
English