Takuya E KISHIMOTO, James K CHAMBER, Kouki MIYAMA, Nguyen Vu SON, Mun Keong KOK, Mizuho UNEYAMA, Yasutsugu MIWA, Hiroyuki NAKAYAMA, Kazuyuki UCHIDA
Tính cấp thiết
U tân sinh ở lưỡng cư là một hiện tượng hiếm gặp so với các nhóm động vật khác như thú, chim hay cá, và phần lớn các trường hợp được ghi nhận chủ yếu là các khối u biểu mô da. Trong khi đó, các khối u có nguồn gốc thần kinh, đặc biệt là u biểu mô thần kinh (neuroepithelioma), rất ít được mô tả trong y văn, nhất là ở vị trí khoang miệng.
Ếch xanh Úc (Litoria caerulea) là loài lưỡng cư phổ biến được nuôi làm thú cảnh, tuy nhiên các bệnh lý u trên loài này còn rất hạn chế. Việc mô tả và phân tích các trường hợp u hiếm gặp như neuromastoma có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán bệnh lý, đồng thời góp phần làm rõ nguồn gốc mô học và đặc điểm sinh học của các khối u thần kinh ở lưỡng cư.
Mục đích nghiên cứu
– Mô tả đặc điểm lâm sàng, đại thể, vi thể và hóa mô miễn dịch của một trường hợp khối u xuất hiện ở khẩu cái cứng của ếch xanh Úc
– Xác định bản chất mô học và nguồn gốc phát sinh của khối uthông qua các đặc điểm mô bệnh học và hoá mô miễn dịch
Vật liệu và phương pháp
Đối tượng nghiên cứu là một cá thể ếch xanh Úc (Litoria caerulea) trưởng thành được đưa đến phòng khám thú y với khối u vùng khẩu cái cứng. Khối u được phẫu thuật cắt bỏ nhiều lần do tái phát.
Các mẫu bệnh phẩm sau khi lấy được cố định trong dung dịch formalin trung tính 10%, xử lý mô bệnh học theo quy trình thường quy và nhuộm hematoxylin-eosin (HE)
Ngoài ra, các kỹ thuật nhuộm đặc biệt như PAS và nhuộm bạc Grimelius được thực hiện nhằm hỗ trợ chẩn đoán.
Để xác định nguồn gốc tế bào, các mẫu mô được tiến hành nhuộm hóa mô miễn dịch với các kháng thể bao gồm cytokeratin (CK), neuron-specific enolase (NSE), S-100 và doublecortin (DCX).
Kết quả chính
Về lâm sàng, khối u xuất hiện ở vùng khẩu cái cứng, phát triển tăng dần kích thước và tái phát sau phẫu thuật. Mặc dù ban đầu không gây triệu chứng rõ rệt, nhưng về sau khối u ảnh hưởng đến khả năng đóng miệng và ăn uống của con vật.
Quan sát đại thể cho thấy khối u có dạng chắc, màu hồng nhạt, bề mặt gồ ghề và kích thước khoảng 1 cm. Hình ảnh CT scan cho thấy khối u khu trú trong khoang miệng và không xâm lấn xương lân cận.
Về vi thể, khối u không có bao, nằm dưới niêm mạc và có cấu trúc dạng tiểu thùy được ngăn cách bởi mô liên kết mỏng. Các tế bào u nhỏ, nhân tăng sắc, bào tương ít, sắp xếp thành các đám, dây hoặc cấu trúc dạng ống. Đặc biệt, các cấu trúc hoa thị (rosette) điển hình như Flexner-Wintersteiner và Homer-Wright được ghi nhận rõ ràng, đây là đặc trưng của các khối u có nguồn gốc thần kinh. Ngoài ra, còn thấy hiện tượng hoại tử, xuất huyết và nhiều hình ảnh phân bào, cho thấy mức độ hoạt động mạnh của khối u.
Kết quả nhuộm hóa mô miễn dịch cho thấy tế bào u dương tính mạnh với cytokeratin và NSE, đồng thời dương tính một phần với S-100 và DCX. Kiểu biểu hiện này chứng tỏ khối u có nguồn gốc từ mô ngoại bì thần kinh.
Dựa trên các đặc điểm mô bệnh học và miễn dịch, khối u được chẩn đoán là neuromastoma (neuroepithelioma). Nguồn gốc của khối u được cho là từ các tế bào cảm thụ thần kinh trong niêm mạc khẩu cái.
Kết luận
Nghiên cứu đã mô tả chi tiết đặc điểm lâm sàng, mô bệnh học và hóa mô miễn dịch của một trường hợp neuromastoma ở ếch xanh Úc. Khối u có nguồn gốc từ tế bào thần kinh cảm giác của niêm mạc khẩu cái và mang các đặc điểm điển hình của u ngoại bì thần kinh. Khối u có xu hướng tái phát và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng sống của con vật, cho thấy khả năng tiến triển ác tính. Đây là một trong những báo cáo đầu tiên về loại u này ở ếch, góp phần bổ sung dữ liệu về bệnh lý u ở lưỡng cư và hỗ trợ công tác chẩn đoán trong thú y.
Kết quả nghiên cứu được đăng trên The journal of Veterinary Medical Science 80(10):1511–1514.
Link bài báo: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6207511/
English