Kết quả nghiên cứu khoa học của Khoa Thú y, Tin tức khoa học, Xuất bản quốc tế

Sự khác biệt trong biểu hiện của các neuropeptide điều hòa ăn uống tại vùng dưới đồi ở chuột nhắt trưởng thành

Ngày đăng: by Khoa Thú y

Nguyễn Thành Trung
Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Bối cảnh và mục tiêu: Điều hòa cảm giác thèm ăn là một quá trình sinh lý phức tạp, được kiểm soát bởi mạng lưới các neuropeptide tại vùng dưới đồi. Trong số các neuropeptide này, polypeptide hoạt hóa adenylate cyclase tuyến yên (pituitary adenylate cyclase–activating polypeptide, PACAP) đã được xác định là một chất kích thích quan trọng, tuy nhiên vai trò của nó trong điều kiện nhịn ăn vẫn chưa được làm rõ. Nghiên cứu này nhằm đánh giá sự thay đổi biểu hiện của các neuropeptide liên quan đến điều hòa ăn uống khi nhịn ăn, qua đó làm sáng tỏ vai trò của PACAP trong quá trình này.

Vật liệu và phương pháp: Biểu hiện của các neuropeptide quan trọng liên quan đến điều hòa cảm giác thèm ăn được phân tích ở chuột bình thường (wild-type) và chuột xóa gen PACAP (PACAP−/−) trong điều kiện nhịn ăn. Mức độ biểu hiện của các neuropeptide tại vùng dưới đồi được so sánh giữa các nhóm nhằm xác định sự phụ thuộc hay không phụ thuộc vào PACAP.

Kết quả: Kết quả cho thấy, ở chuột bình thường, mức độ biểu hiện của cholecystokinin (CCK), hormone tập trung melanin (MCH), orexin và oxytocin tại vùng dưới đồi tăng lên rõ rệt khi nhịn ăn. Tuy nhiên, những thay đổi này không được ghi nhận ở chuột PACAP−/−, cho thấy đáp ứng này phụ thuộc vào PACAP. Ngược lại, biểu hiện của amylin giảm xuống khi nhịn ăn ở cả hai kiểu gen, gợi ý rằng amylin có vai trò điều hòa độc lập với PACAP và có thể mang tính ức chế ăn. Đáng chú ý, mức độ biểu hiện của bombesin và neurotensin không thay đổi trong tất cả các điều kiện thí nghiệm.

Kết luận: Nghiên cứu của chúng tôi chứng minh rằng PACAP điều hòa mạng lưới tín hiệu neuropeptide theo cách đặc hiệu và chọn lọc, từ đó tham gia vào cơ chế điều hòa trung ương của cảm giác thèm ăn. Những phát hiện này nhấn mạnh vai trò đặc thù của PACAP trong việc cân bằng các con đường ức chế ăn và kích thích ăn trong điều kiện thiếu hụt năng lượng. Sự điều hòa chọn lọc này cho thấy PACAP có thể hoạt động như một cảm biến chuyển hóa, tích hợp các tín hiệu nhịn ăn với các trung tâm vùng dưới đồi kiểm soát lượng thức ăn đưa vào.

Từ khóa: Polypeptide hoạt hóa adenylate cyclase tuyến yên (PACAP); Vùng dưới đồi; Cảm giác thèm ăn; Neuropeptide; Lượng thức ăn đưa vào

Fig. 1: Fasting-induced increments in the expression of CCK, MCH, orexin, and oxytocin are abolished in PACAP (−/−) mice. RTqPCR was used to quantify hypothalamic expression of CCK, MCH, orexin, and oxytocin in PACAP (+/+) (white bars) and PACAP (−/−) (black bars) mice under naïve or 2-day fasting conditions (n=8 per group). Data were analyzed by ANOVA with Tukey’s post hoc test (*P<0.05, **P<0.01).

Link bài báo
https://doi.org/10.47278/journal.ijvs/2025.127