Nguyễn Đức Trường, Đỗ Thị Kim Lành, Nguyễn Thị Ngọc Anh, Nguyễn Hoài Nam, Bùi Văn Dũng, Nguyễn Văn Thành
Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Tóm tắt
Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung axit lauric (Lauric acid – LA) vào môi trường thành thục noãn in vitro (in vitro maturation – IVM) đối với khả năng thành thục trứng bò cái và sự phát triển phôi sau thụ tinh trong ống nghiệm. Các phức hợp tế bào cumulus-noãn (COCs) được nuôi thành thục trong môi trường có bổ sung LA ở các nồng độ 50, 100, 150, 200 hoặc 300 µM, hoặc không bổ sung LA (đối chứng). Sau đó, khả năng phát triển phôi được đánh giá thông qua quy trình thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) và nuôi cấy phôi in vitro (IVC). Dựa trên kết quả của thí nghiệm đầu tiên (sử dụng tổng cộng 1.558 noãn qua 6-8 lần lặp lại cho mỗi nhóm), nồng độ 200 µM LA được lựa chọn để đánh giá vai trò bảo vệ của hợp chất này trong điều kiện stress tế bào. Trong thí nghiệm tiếp theo, 1.255 noãn (5 lần lặp lại) được nuôi thành thục có hoặc không bổ sung 200 µM LA và được gây stress nhiệt (41°C) hoặc stress oxy hóa (1 mM H₂O₂). Kết quả cho thấy việc bổ sung LA làm tăng đáng kể tỷ lệ phôi nang. Các nhóm bổ sung từ 100-200 µM LA đạt tỷ lệ hình thành phôi nang từ 37,1% trở lên, cao hơn rõ rệt so với nhóm đối chứng (21,3%) (p < 0,05). Chất lượng phôi nang cũng được cải thiện đáng kể, với tỷ lệ phôi loại A-B ở nhóm 200 µM (51,1%) và 300 µM (56,5%) cao hơn so với nhóm đối chứng (19,2%) và nhóm 50 µM (16,9%) (p < 0,05). Việc gây stress làm giảm tỷ lệ thành thục trứng và phát triển phôi. Đặc biệt, stress oxy hóa làm giảm đáng kể tỷ lệ thành thục (44,9%) và tỷ lệ phôi nang (18,6%) so với nhóm đối chứng (72,3% và 28,4%, tương ứng). Tuy nhiên, bổ sung LA đã cải thiện đáng kể các chỉ tiêu này, với tỷ lệ thành thục và tỷ lệ phôi nang ở nhóm stress oxy hóa có bổ sung LA đạt lần lượt 51,5% và 31,5% (p < 0,05). Trong điều kiện stress nhiệt, bổ sung LA có xu hướng làm tăng tỷ lệ phôi nang (24,8%) so với nhóm chỉ gây stress (16,2%), mặc dù sự khác biệt chưa đạt mức ý nghĩa thống kê. Trong điều kiện nuôi cấy bình thường, bổ sung 200 µM LA giúp tăng đáng kể tỷ lệ phôi nang (44,2%) so với nhóm đối chứng (28,4%) (p < 0,05). Các số liệu được phân tích bằng phương pháp ANOVA kết hợp với các phép kiểm định hậu nghiệm; sự khác biệt được xem là có ý nghĩa thống kê khi p < 0,05. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc bổ sung axit lauric trong giai đoạn thành thục trứng in vitro có khả năng nâng cao năng lực phát triển của phôi bò và góp phần giảm thiểu tác động bất lợi do stress oxy hóa gây ra.
Từ khóa: axit lauric, trứng bò cái, thành thục trứng in vitro, stress nhiệt, stress oxy hóa.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Nghiên cứu là một trong những công trình đầu tiên tại Việt Nam đánh giá vai trò của axit lauric trong công nghệ sản xuất phôi bò in vitro. Kết quả mở ra triển vọng ứng dụng các hợp chất có nguồn gốc tự nhiên nhằm nâng cao chất lượng trứng và phôi, đồng thời tăng khả năng chống chịu stress trong điều kiện nuôi cấy in vitro. Đây là cơ sở khoa học quan trọng cho việc hoàn thiện quy trình sản xuất phôi bò chất lượng cao phục vụ công tác nhân giống và phát triển ngành chăn nuôi bò theo hướng công nghệ cao.
English